Deze week, 25 januari 2026, publiceerde NOS een diepgravend artikel waarin wordt gesteld dat Nederland sterk afhankelijk is geraakt van Amerikaanse tech-diensten, met name cloud- en infrastructuurdiensten van grote Amerikaanse spelers zoals Microsoft en Amazon. Volgens het data-onderzoek dat de NOS uitvoerde, is zo’n 67% van de domeinnamen van overheden, zorginstellingen, scholen en vitale bedrijven gekoppeld aan minimaal één Amerikaanse clouddienst. Bijna de helft hiervan draait zelfs op Microsoft-infrastructuur.
Deze afhankelijkheid heeft concrete gevolgen: bij een politiek conflict, een verscherpte interpretatie van Amerikaanse wetgeving (zoals de Amerikaanse Cloud Act) of sancties zou de continuïteit van vitale digitale diensten in Nederland op het spel kunnen staan. Zelfs systemen zoals e-mail, patiëntportalen en DigiD-gerelateerde services lopen via Amerikaanse infrastructuur.
De kritiek is breed:
- Politieke onrust – Kamerleden waarschuwen dat we “in de houdgreep” zitten en pleiten voor meer controle over onze eigen data-infrastructuur.
- Geopolitieke risico’s – Amerikaanse inlichtingen- en opsporingsdiensten kunnen onder bepaalde omstandigheden ook toegang krijgen tot in Europa opgeslagen data.
- Marktdynamiek – Nederlandse en Europese alternatieven zijn vaak niet levensvatbaar of missen schaalgrootte, waardoor de afhankelijkheid technische implicaties behoudt.
Deze discussie sluit nauw aan op bredere zorgen over digitale autonomie in Europa. Er zijn al moties in de Tweede Kamer aangenomen om de afhankelijkheid van Amerikaanse cloud-leveranciers te verminderen en te onderzoeken hoe een eigen Europese of Nederlandse cloud-infrastructuur kan worden opgebouwd.
Wat betekent dit voor organisaties en risicobeheer?
De uitkomst van dit nieuws is niet slechts een politieke rel, maar een signaal aan bedrijven en overheden om hun digitale afhankelijkheden onder de loep te nemen:
Risicoanalyse digitale infrastructuur
Organisaties doen er goed aan inzichtelijk te maken welke digitale diensten bedrijfskritisch zijn en van welke leveranciers deze afhankelijk zijn. Daarbij is vooral relevant onder welke jurisdictie deze leveranciers vallen en welke risico’s dat oplevert bij politieke of juridische spanningen.
Scenario-denken bij geopolitieke spanningen
Geopolitieke ontwikkelingen kunnen plotseling impact hebben op toegang tot cloud-, data- of platformdiensten. Door scenario’s uit te werken kunnen organisaties vooraf bepalen welke maatregelen nodig zijn bij verstoringen of beperkingen.
Strategieën voor digitale autonomie
Volledige onafhankelijkheid is vaak niet realistisch, maar bewuste spreiding van leveranciers vergroot de weerbaarheid. Het verkennen van Europese alternatieven of hybride opzet helpt om strategische afhankelijkheden te beperken.
Compliance en data-soevereiniteit
Wetgeving zoals de Amerikaanse Cloud Act kan invloed hebben op wie toegang kan krijgen tot data, ook als die in Europa is opgeslagen. Organisaties moeten deze juridische risico’s expliciet meenemen in hun compliance- en privacyafwegingen.
In het licht van deze actualiteit staat één ding vast: digitale afhankelijkheid is geen neutraal gegeven meer, het is een strategische risicofactor die bedrijven en publieke organisaties nu actief móeten adresseren in hun risicobeheer en digitale transitie-plannen.
